Laura Lizama, CEO de heecap: “O impulso do CDTI Innovación permitiunos levar a electroestimulación respiratoria á UCI”

O xerme de heecap xurdiu durante o paso das súas cofundadoras, Laura Lizama e Sofía Ferreira, por d·HEALTH Barcelona, un programa de innovación en saúde que lles permitiu coñecer de cerca o traballo nos hospitais. A partir desta experiencia detectaron unha necesidade asistencial que aínda non contaba cunha solución no mercado. "O que vimos que pasaba na UCI impactounos: cando un paciente crítico require ventilación mecánica invasiva, os seus músculos respiratorios deixan de traballar. En só 24 horas, sofren unha perda de forza drástica", explica Laura Lizama, CEO da compañía. 

Cando se utiliza un respirador, este asume boa parte do traballo que normalmente realizan os músculos respiratorios. Esta falta de actividade fai que os músculos perdan progresivamente capacidade, o que pode prolongar a estadía na UCI e dificultar a recuperación posterior. Ao observar esta situación, as dúas enxeñeiras viron a necesidade de intervir desde as primeiras fases do ingreso e buscaron unha alternativa precoz e non invasiva que acabaría dando lugar á creación da empresa en 2021.

Exercitar os músculos mentres o respirador traballa

Con este reto en mente, heecap desenvolveu un sistema baseado no uso de eléctrodos que se colocan sobre a superficie do corpo, e xeran pequenos impulsos eléctricos que provocan a contracción dos músculos nas zonas abdominal e torácica. “A nosa tecnoloxía consiste nun sistema de electroestimulación muscular non invasiva personalizada, especificamente deseñada para exercitar a musculatura respiratoria mentres o paciente atópase baixo ventilación mecánica”, sinala o CEO da compañía.

Prototipo de heecap

A particularidade é que estes estímulos se adaptan ao ritmo respiratorio e ao funcionamento do ventilador. O sistema incorpora un algoritmo propio que identifica o momento adecuado para aplicar a estimulación e axusta a súa intensidade ás condicións de cada caso. Esta sincronización resulta fundamental en situacións críticas, cando a respiración pode cambiar constantemente e depender do soporte mecánico.

Desta maneira, heecap ofrece un exercicio muscular completo, activando tanto o diafragma durante a inspiración como os músculos da parede abdominal durante a espiración. Ademais, ao tratarse de eléctrodos superficiais, esta solución non require de ningún tipo de cirurxía no paciente e a súa integración na contorna habitual da UCI é sinxelo, o que permitiría trasladar a rehabilitación a unha fase moito máis temperá, previndo a atrofia muscular.

Do prototipo á evidencia clínica

Pero para que unha tecnoloxía médica chegue ao hospital, debe primeiro demostrarse que pode utilizarse de forma segura en pacientes e que o seu funcionamento responde as condicións reais dunha UCI. Ese foi un dos principais obxectivos de HEECAP I, o estudo piloto desenvolvido en centros hospitalarios como o Hospital Universitari Vall d'Hebron, o Hospital Parc Taulí e o Hospital de Bellvitge. 

Leste piloto permitiu comprobar que o sistema alcanza unha sincronización superior ao 90% co ciclo respiratorio do paciente, tanto durante a inspiración como durante a espiración, e achegou información sobre a resposta da musculatura á estimulación e sobre os biomarcadores que poden axudar a medir os seus efectos. “Grazas a este estudo, confirmouse a viabilidade e o perfil de seguridade do sistema nunha contorna real de UCI, rexistrando cero eventos adversos graves relacionados co dispositivo”, destaca Laura Lizama.

Estes resultados achegan unha primeira evidencia sobre o comportamento do sistema en condicións reais e servirán de base para a seguinte fase, na que heecap deberá avaliar con maior profundidade a súa achega fronte á abordaxe convencional e determinar se conservar esa función muscular tradúcese nunha desconexión máis eficaz do soporte respiratorio.

Un triplo impacto: paciente, profesionais e sistema sanitario

Reducir o tempo de ventilación mecánica non só pode acelerar a recuperación individual, se non tamén mellorar o funcionamento da UCI. Unha desconexión temperá e segura minimiza para o paciente os riscos e complicacións asociados a un ingreso prolongado, mentres que, para os intensivistas, dispor dunha ferramenta desde as primeiras horas permite actuar antes e preservar mellor a función respiratoria. Ademais, acurtar estas estadías optimiza recursos de altísima especialización, libera camas críticas e alivia a presión asistencial, cun impacto positivo no conxunto do sistema sanitario.

Heecap expón, en definitiva, un cambio de paradigma ao actuar antes de que a atrofia muscular convértase nun obstáculo. “O medicamento intensivo evoluciona cara á preservación funcional precoz”, resume o CEO da compañía. Esta visión alíñase cunha corrente global nos coidados intensivos, onde protexer as capacidades do paciente desde o primeiro momento é tan crucial como tratar as complicacións posteriores.

O impulso do CDTI Innovación

Para unha empresa de tecnoloxía médica, o salto entre un prototipo e un dispositivo preparado para o seu uso clínico esixe procesos custosos e prolongados, especialmente cando a tecnoloxía debe probarse directamente en pacientes.

Neste percorrido, heecap contou co respaldo do CDTI Innovación a través do programa NEOTEC, orientado a impulsar novos proxectos empresariais baseados en tecnoloxía e coñecemento derivados da actividade investigadora. Este financiamento permitiu á startup catalá reforzar os equipos de enxeñaría e avanzar no desenvolvemento clínico, pero tamén a mellorar a posición da compañía para acceder a outras vías de apoio a nivel europeo. “O respaldo do CDTI Innovación mediante o programa NEOTEC foi un acelerador moi estratéxico”, apunta Lizama. 

O percorrido de heecap tamén se apoia na colaboración con centros de investigación e hospitais. A compañía xurdiu vinculada á contorna do Parc Taulí e Vall d'Hebron, institucións que participaron no desenvolvemento e validación da tecnoloxía.

Retos de futuro

O seguinte desafío consiste en converter os resultados obtidos co prototipo nun produto médico preparado para a súa implantación hospitalaria. A empresa traballa xa na análise dos datos do estudo piloto e na industrialización do dispositivo comercial.

O reto será demostrar que a tecnoloxía achega un beneficio clínico real, determinando se manter activa a función respiratoria desde as primeiras horas permite retirar antes o ventilador e favorecer a recuperación do paciente.

A compañía tamén contempla establecer alianzas con hospitais europeos e pór en marcha novos proxectos piloto que permitan integrar o dispositivo na práctica habitual dos equipos de coidados intensivos. "O noso próximo fito estratéxico é levar a cabo o ensaio clínico pivotal, un estudo multicéntrico randomizado deseñado para demostrar a eficacia clínica do sistema na prevención da atrofia muscular respiratoria. Este estudo permitiranos completar os requisitos regulatorios europeos para obter a certificación CE como dispositivo médico cara a 2028", conclúe.

CDTI Innovación

O Centro para o Desenvolvemento Tecnolóxico e a Innovación, CDTI E.P.E. é a axencia de innovación do Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades, cuxo obxectivo é a promoción da innovación tecnolóxica no ámbito empresarial. A misión do CDTI é conseguir que o tecido empresarial español xere e transforme o coñecemento científico-técnico en crecemento globalmente competitivo, sustentable e inclusivo. En 2025, no marco do Plan Estratéxico 2024-2027, o CDTI proporcionou 2.423 millóns de euros de apoio a empresas e startups españolas.

 
Máis información:

Oficina de Prensa
prensa@cdti.es
91-581.55.00

En Internet
Cerco web: www.cdti.es
En Linkedin: https://www.linkedin.com/company/29815
En X: https://x.com/CDTI_innovacion
En Youtube: https://www.youtube.com/user/cdtioficial

Este contido é copyright © 2026 CDTI,EPE. Está permitida a utilización e reprodución citando a fonte e a identidade dixital de CDTI (@CDTI_innovacion).