José Gandía, presidente y fundador de Rústicas del Guadalquivir: "El apoyo del CDTI Innovación y los fondos europeos FEDER nos permite consolidar el I+D biotecnológico para liderar el mercado europeo de la fruta premium"

Hai máis de cincuenta anos, desenvolver froita de óso con potencial para competir nos mercados internacionais era un reto no sur de España. As variedades dispoñibles apenas se adaptaban ás condicións climáticas de Sevilla, o que limitaba tanto a produción como as posibilidades de exportación. Neste contexto naceu Rústicas do Guadalquivir, que comezou avaliando materiais procedentes de obtentores internacionais antes de dar un paso decisivo: desenvolver o seu propio programa de mellora xenética.

Co paso dos anos, a compañía evolucionou ata converterse nun operador integrado que controla todo o proceso, desde a obtención varietal e a produción en viveiro ata o cultivo, o envasado e a comercialización internacional. "As nosas condicións de cultivo e de mercado tan peculiares motiváronnos para investir nun proxecto a tan longo prazo", lembra José Gandía, presidente e fundador de Rústicas do Guadalquivir.

Esta estratexia permitiu á empresa desenvolver variedades propias de alto valor engadido e consolidar a súa presenza nos principais mercados europeos. Un exemplo é a gama de arándanos Royal Blu Aroma, recoñecida durante tres anos consecutivos co distintivo Sabor do Ano. "Conseguimos un recoñecemento internacional con moitos supermercados, pero tamén obtendo tres anos seguidos o distintivo de Sabor do Ano", destaca.

REDFRUIT: acelerar a mellora xenética mediante biotecnoloxía

Tras décadas desenvolvendo variedades propias, a compañía deu un novo paso na súa estratexia de innovación co proxecto REDFRUIT. A iniciativa responde á crecente demanda de alimentos máis saudables, sustentables mediante o desenvolvemento de novas variedades que combinan mellor sabor, maior valor nutricional e adaptación ás novas condicións climáticas.

REDFRUIT impulsa o desenvolvemento de novas variedades como este pexego de pulpa vermella

Para lograr, a empresa incorporou ferramentas biotecnolóxicas que permiten coñecer con moita maior precisión o potencial xenético de cada planta antes mesmo de que complete o seu desenvolvemento. "O proxecto REDFRUIT utiliza marcadores moleculares que cuantifican a variabilidade do noso material xenético, unha condición crucial para lograr unha innovación real", explica o presidente da firma.

Fronte aos métodos tradicionais, baseados unicamente na observación das características visibles da planta, estes marcadores permiten identificar desde fases moi temperás aqueles individuos que posúen os xenes de interese. Isto facilita a selección das mellores plantas proxenitoras e acelera o desenvolvemento de novas variedades, reducindo tempos e incerteza. Desta maneira, os investigadores poden traballar sobre atributos cada vez máis valorados polo mercado, como pexegos de pulpa vermella, frambuesas de cor máis intensa, arándanos con floraciones máis temperás ou perfís de sabor máis equilibrados.

Mellora xenética ao servizo do consumidor

Ao mesmo tempo, REDFRUIT incorpora a análise de compostos bioactivos presentes na froita para seleccionar aquelas variedades con maior contido en polifenoles, antocianinas, carotenoides ou vitamina C, reforzando así as súas propiedades saudables. "O reto consiste en identificar as variedades máis ricas nestes compostos beneficiosos para poder desenvolver liñas comerciais especificamente saudables", engade.

Para José Gandía, esta aposta responde a unha evolución clara das preferencias do consumidor: "o mercado non sempre demanda innovación; tamén busca produtos estándar a prezos moi competitivos. Pero nós sempre buscamos o valor engadido, segmentar as categorías e crear novas tendencias”. Todo iso cun obxectivo claro: “satisfacer e sorprender ao consumidor final”, conclúe.

Innovación, propiedade intelectual e competitividade

Desenvolver unha nova variedade froiteira require anos de investigación e un investimento moi elevado. Por iso, protexer ese coñecemento resulta esencial para garantir o retorno do investimento en innovación e manter unha posición competitiva nun mercado global.

Neste sentido, o presidente da compañía destaca que "protexer a nosa propiedade intelectual é fundamental para defender a vantaxe competitiva. É o que permite propor exclusividade, controlar os volumes postos no mercado e adaptar a oferta e a demanda."

Novas variedades seleccionadas polo seu sabor, calidade e adaptación ao cambio climático

Neste ámbito, os marcadores moleculares desempeñan tamén un papel crave. Ademais de facilitar o desenvolvemento de novas variedades, permiten identificar de forma inequívoca cada material vexetal e protexer os dereitos de obtención fronte a reproducións non autorizadas. "O pirateo de variedades é cada vez menor porque os obtentores somos moi activos e os marcadores moleculares ofrecen unha identificación rápida recoñecida polos tribunais”, detalla.

O respaldo do CDTI Innovación e os fondos FEDER

Os programas de mellora xenética vexetal requiren investimentos sostidos e prazos de desenvolvemento que, en especies leñosas, poden prolongarse durante máis de dúas décadas. Neste contexto, o respaldo do CDTI Innovación e dos fondos europeos FEDER permitiu á empresa manter unha estratexia continuada de I+D e reforzar a súa colaboración con centros científicos nacionais e internacionais. "Sen estes proxectos e o apoio do CDTI sería moito máis difícil manter colaboracións estables durante décadas con centros como o IRTA ou universidades americanas”, recoñece o presidente da empresa andaluza. 

La compañía acumula ya más de veinte años desarrollando proyectos con el apoyo del CDTI, lo que ha resultado determinante para consolidar su programa de investigación y trasladar los avances científicos al sector productivo. “Nuestra relación con el CDTI suma ya más de veinte años de proyectos apoyados, lo que nos da la estabilidad necesaria para investigar a largo plazo", añade.

Innovar para responder os desafíos do futuro

El cambio climático, la evolución de los hábitos de consumo y la creciente competencia internacional obligan al sector frutícola a renovar continuamente sus variedades. Para Rústicas del Guadalquivir, el reto consiste en combinar una excelente calidad gustativa con una mayor resistencia frente a las altas temperaturas, el estrés hídrico y otras condiciones climáticas extremas.

A compañía considera que a innovación seguirá sendo a principal ferramenta para responder a estes desafíos e manter o liderado nun mercado cada vez máis esixente, desenvolvendo variedades capaces de achegar valor tanto ao produtor como ao consumidor. "Ningunha variedade das que cultivabamos hai vinte anos sería comercial hoxe en día; non temos outra opción que seguir investigando para ser eficientes", conclúe José Gandía.
 

CDTI Innovación

O Centro para o Desenvolvemento Tecnolóxico e a Innovación, CDTI E.P.E. é a axencia de innovación do Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades, cuxo obxectivo é a promoción da innovación tecnolóxica no ámbito empresarial. A misión do CDTI é conseguir que o tecido empresarial español xere e transforme o coñecemento científico-técnico en crecemento globalmente competitivo, sustentable e inclusivo. En 2025, no marco do Plan Estratéxico 2024-2027, o CDTI proporcionou 2.423 millóns de euros de apoio a empresas e startups españolas.

 
Máis información:

Oficina de Prensa
prensa@cdti.es
91-581.55.00

En Internet
Cerco web: www.cdti.es
En Linkedin: https://www.linkedin.com/company/29815
En X: https://twitter.com/CDTI_innovacion
En Youtube: https://www.youtube.com/user/cdtioficial

Este contido é copyright © 2026 CDTI,EPE. Está permitida a utilización e reprodución citando a fonte e a identidade dixital de CDTI (@CDTI_innovacion).