Sara Palacios García, técnica financeira de SOFITEC: "Co impulso do CDTI Innovación, PROTECT-AIR desenvolve materiais máis lixeiros e sustentables para protexer as aeronaves fronte ao impacto dos raios"

SOFITEC naceu en 1999 coa misión de acompañar ao cliente durante todo o ciclo de vida dunha peza aeronáutica, desde as primeiras fases de deseño e desenvolvemento ata a súa fabricación, montaxe e entrega. Esta visión integral ha permitido á compañía consolidarse como provedor TIER 1 de Airbus e TIER 2 de Boeing e participar en programas aeronáuticos de referencia como o A320, o A350 ou o C295, ademais de colaborar con fabricantes e integradores internacionais.

Ao longo destes anos, a empresa sevillana ha feito unha aposta decidida pola innovación, desenvolvendo as súas propias capacidades de enxeñaría e fabricación para cubrir as necesidades do sector. "Desde os nosos inicios, a I+D+i foi un dos motores de crecemento de SOFITEC, permitíndonos desenvolver novas capacidades industriais, xerar tecnoloxía propia e responder os retos dunha industria aeronáutica en constante evolución", explica Sara Palacios García, técnica financeira da compañía.

Protexer sen engadir peso

Os composites permiten alixeirar as aeronaves, con todo, a diferenza dos metais, non permiten o paso da electricidade de forma natural, unha propiedade necesaria para protexer a estrutura fronte a fenómenos eléctricos. "Canto máis avanzamos no uso de materiais compostos para reducir o peso das aeronaves, máis difícil resulta manter unha propiedade que os metais achegaban de forma inherente: a condutividade eléctrica", explica a técnica.

Membros do consorcio do proxecto PROTECT-AIR

A solución habitual consiste en colocar unha malla metálica sobre a superficie para conducir a corrente en caso de impacto dun raio. Esta alternativa engade peso, require operacións adicionais para integrala na estrutura e dificulta a recuperación do compoñente ao final da súa vida útil.

PROTECT-AIR parte dunha idea diferente, xa que, en lugar de engadir un elemento metálico externo, busca integrar a función condutora no propio composto. Para iso, o consorcio desenvolveu unha solución na que a matriz incorpora grafeno mediante unha lámina ultrafina de nanotubos de carbono.

Este enfoque combina la ligereza y las prestaciones mecánicas con la capacidad de conducción necesaria para preservar la estructura. También elimina el adhesivo utilizado para fijar la malla metálica y reduce los riesgos de corrosión galvánica asociados a la combinación de metales y compuestos.

Ademais, achega vantaxes no proceso de produción, xa que este composite pode procesarse mediante moldeo por compresión de alta cadencia, integrando nunha única operación a fabricación da peza, o seu mecanizado e a función de protección eléctrica.

Da investigación á aplicación aeronáutica

Un dos principais retos de PROTECT-AIR é comprobar que o composto mantén as súas características ao pasar do laboratorio a un compoñente real e que a súa fabricación permite obter resultados reproducibles. Como explica Sara Palacios, neste punto resulta clave a cantidade de partículas condutoras incorporadas á resina, xa que unha concentración insuficiente pode impedir alcanzar as propiedades eléctricas requiridas, mentres que un exceso pode dificultar o procesado. 

Para validar, o consorcio realizou unha serie de ensaios de impacto de raio que permiten estudar como responde o material ante pequenas variacións no proceso. Como resultado, validouse un demostrador tecnolóxico "All-in-one": unha tapa de mantemento do carenado do POD de reabastecimiento en voo, instalado na á de determinados Airbus A330 MRTT. Trátase dunha peza que integra as distintas solucións desenvolvidas e combina os ensaios físicos con modelos numéricos para analizar o seu comportamento.

Os resultados obtidos foron prometedores, aínda que tamén permitiron detectar aspectos que aínda deben optimizarse, especialmente para alcanzar un comportamento comparable ao do aluminio en determinadas condicións. "O seguinte paso é parametrizar as variables de proceso e establecer unha xanela de fabricación suficientemente robusta que permita escalar a tecnoloxía para asegurar que as prestacións alcanzadas en laboratorio mantéñense nunha produción industrial", apunta.

Pensar tamén no final de vida

A investigación aborda tamén o reto do futuro uso destes composites cando a peza deixa de ser útil para a aeronave. "PROTECT-AIR estuda a reciclabilidad do novo material e abre novas posibilidades para avanzar cara a unha aeronáutica máis circular, na que os materiais poidan ter unha segunda vida e redúzase a xeración de residuos", explica a representante de SOFITEC.

Para conseguir, o proxecto estudou dúas vías. A primeira emprega solvólisis, un proceso químico que permite recuperar a lámina de nanotubos nun estado practicamente intacto. A segunda utiliza unha alternativa mecánica máis sinxela e económica para obter unha composta reciclaxe que poida empregarse noutras aplicacións industriais.

O obxectivo é que a mellora das prestacións durante a vida útil da peza non xere unha nova dificultade cando esta chegue ao final do seu percorrido. A recuperación e reutilización destes recursos relaciónase co ODS 12, Produción e consumo responsables, e o ODS 13, Acción polo clima, ao expor alternativas para reducir os residuos e prolongar o seu aproveitamento.

Un consorcio que cobre toda a cadea

Este tipo de desenvolvemento require combinar coñecementos que van desde a formulación ata a fabricación e validación das pezas. Por iso, PROTECT-AIR reúne a empresas e centros especializados con SOFITEC á fronte da iniciativa, como responsable de levar as solucións a unha aplicación aeronáutica real.

Forman parte do proxecto as seguintes empresas: CT Enxeñeiros, que contribúe coa súa experiencia en deseño, enxeñaría e simulación, Menzolit, que traballa no desenvolvemento e fabricación de compostos tipo SMC (Sheet Moulding Compound), Avanzase achegando a súa especialización en química, nanotecnoloxía e materiais avanzados para desenvolver os sistemas condutores e Ensatec, que participa na validación experimental. Os organismos AIMPLAS, IMDEA e INTA completan o consorcio coa súa experiencia en caracterización e validación e no estudo de cuestións como a resposta fronte ao impacto de raio, o apantallamiento electromagnético e as alternativas de reciclaxe e valorización.

Esta combinación permite conectar o desenvolvemento desta innovación ata a súa integración nunha aeronave. "O principal valor do consorcio reside, por tanto, en que esta multidisciplinariedad permite cubrir toda a cadea de desenvolvemento tecnolóxico", destaca.

O impulso do CDTI Innovación

O apoio do CDTI Innovación a través da liña Misións Ciencia e Innovación permitiu a SOFITEC afrontar un proxecto cun elevado risco tecnolóxico e traballar de forma coordinada con empresas e centros especializados.

Equipo de SOFITEC nas súas instalacións en Sevilla

Para Sara Palacios, esta axuda tamén levou á compañía a explorar solucións diferentes e ampliar a súa experiencia neste ámbito. "A liña Misións Ciencia e Innovación permitiunos avanzar en tecnoloxías que van máis aló da nosa actividade industrial habitual, ampliar as nosas capacidades internas de I+D+i e traballar xunto a entidades especializadas en materiais avanzados, nanotecnoloxía, enxeñaría e validación", destaca.

Cara á aeronáutica do futuro

A seguinte etapa pasa por elevar o nivel de madurez das solucións, optimizar a súa fabricación e trasladar os resultados a futuros programas aeronáuticos. Para SOFITEC, o proxecto tamén abre a porta a novas aplicacións capaces de reducir peso sen comprometer as prestacións esixidas polo sector e incorporar criterios de circularidad desde o deseño.

La evolución hacia aeronaves más ligeras y eficientes dependerá también de procesos de fabricación capaces de responder a estos nuevos requisitos. El trabajo desarrollado en PROTECT-AIR proporciona una base para seguir investigando en componentes con funciones integradas y alternativas para recuperar sus composites al final de su vida útil. "La innovación en materiales y procesos será un elemento clave para avanzar hacia los objetivos de descarbonización y la aviación del horizonte 2050", concluye.

CDTI Innovación

O Centro para o Desenvolvemento Tecnolóxico e a Innovación, CDTI E.P.E. é a axencia de innovación do Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades, cuxo obxectivo é a promoción da innovación tecnolóxica no ámbito empresarial. A misión do CDTI é conseguir que o tecido empresarial español xere e transforme o coñecemento científico-técnico en crecemento globalmente competitivo, sustentable e inclusivo. 

 
Máis información:

Oficina de Prensa
prensa@cdti.es
91-581.55.00

En Internet
Cerco web: www.cdti.es
En Linkedin: https://www.linkedin.com/company/29815
En X: https://x.com/CDTI_innovacion
En Youtube: https://www.youtube.com/user/cdtioficial

Este contido é copyright © 2026 CDTI,EPE. Está permitida a utilización e reprodución citando a fonte e a identidade dixital de CDTI (@CDTI_innovacion).