Marcos Meseguer, supervisor científico de IVI Valencia: “A IA pode achegar máis obxectividade á selección de espermatozoides para a reprodución asistida grazas a un proxecto apoiado polo CDTI Innovación”
Na reprodución natural, dos millóns de espermatozoides eyaculados só uns pouco superan un proceso de selección biolóxica, algo que na reprodución asistida non se dá nas mesmas condicións. Isto pode aumentar o risco de utilizar células con características menos favorables e afectar o desenvolvemento embrionario. IVI Valencia, en colaboración coa entidade mexicana IVF2.0, desenvolve SiD2.0, a primeira ferramenta de selección espermática automática mediante intelixencia artificial, concibida para axudar aos embriólogos durante o proceso de selección e reducir a variabilidade e a subxectividade na elección de espermatozoides. O proxecto conta co respaldo do CDTI Innovación, unha aposta que conecta coa prioridade do Centro de impulsar a presenza e cooperación tecnolóxica internacional das empresas españolas, neste caso a través dunha colaboración con México, nun ámbito onde España conta cunha posición de referencia. O obxectivo final non é só mellorar as taxas de éxito clínico, senón tamén reducir a incerteza e o desgaste emocional dos miles de persoas que cada ano recorren a tratamentos de fecundación asistida
A dixitalización da selección espermática permite rexistrar e comparar cada decisión do embriólogo
IVI Valencia nació a comienzos de los años noventa de la mano de profesionales sanitarios procedentes del ámbito hospitalario público y especialistas formados en Estados Unidos que regresaron a Valencia con la intención de incorporar las técnicas más avanzadas de reproducción asistida. Desde aquel primer centro, el proyecto inició una expansión que le llevaría primero a otros puntos de España y después a Latinoamérica, EEUU, India, Emiratos Árabes Unidos y otros países de Oriente Medio.
Desde sus primeros años, la investigación ha formado parte de la evolución de IVI Valencia, que no solo ha incorporado tecnologías desarrolladas fuera, sino que también ha buscado generar conocimiento propio, evaluar científicamente los nuevos avances y trasladarlos a la práctica clínica. Esta conexión entre investigación y asistencia les ha permitido desarrollar líneas de trabajo en ámbitos como la selección de gametos y embriones, los sistemas de cultivo, la monitorización mediante time-lapse, la genética reproductiva y la automatización de procesos.
A intelixencia artificial abre agora unha nova etapa nese percorrido, con aplicacións que poden axudar a converter parte da información que manexa o laboratorio en datos obxectivos e comparables. Un dos ámbitos nos que IVI está a explorar esta posibilidade é a selección espermática, un proceso cotián nos tratamentos de reprodución asistida no que a experiencia do embriólogo segue tendo un peso fundamental. De aí xorde SiD2.0, un proxecto desenvolvido xunto á entidade mexicana IVF2.0 para incorporar ferramentas de intelixencia artificial á selección de espermatozoides.
A experiencia clínica e a intelixencia artificial
En la microinyección intracitoplasmática de espermatozoides (ICSI), una de las técnicas utilizadas en reproducción asistida, el embriólogo selecciona un espermatozoide y lo introduce directamente en el interior del ovocito. El procedimiento resulta especialmente relevante en pacientes con alteraciones importantes en la cantidad o calidad de los espermatozoides que dificultan la fecundación natural.
SiD2.0 permite mellorar a selección de espermatozoides para a reprodución asistida grazas á IA
Aínda que a elección segue criterios profesionais, a valoración depende en boa medida da observación e da experiencia de quen realiza o procedemento. SiD2.0 busca achegar información obxectiva e cuantificable como un elemento adicional de valoración para o profesional que toma a decisión. “A principal motivación para desenvolver SiD2.0 foi precisamente mellorar este proceso, reducindo o seu compoñente subxectivo e aumentando a súa repetibilidad e consistencia”, explica Marcos Meseguer, supervisor científico de IVI Valencia.
Dixitalización para xerar datos
O funcionamento desta ferramenta baséase na dixitalización do microscopio utilizado durante a microinyección mediante unha cámara que rexistra vídeos dos espermatozoides observados polo embriólogo.
As imaxes conéctanse cun software baseado en intelixencia artificial que analiza en tempo real as súas características e proporciona información sobre a súa calidade. Desta maneira, o profesional pode comparar os espermatozoides presentes no campo de visión e localizar aqueles que reúnen as características máis favorables.
O sistema asigna a cada espermatozoide unha puntuación de calidade de entre 0 e 100 e permite identificar visualmente os que obteñen as puntuacións máis elevadas, transformando así unha observación baseada na experiencia nunha valoración cuantificable.
O embriólogo mantén en todo momento a decisión final e pode recoller coa pipeta o espermatozoide seleccionado para introducilo no ovocito. “Non se trata de substituír ao embriólogo, senón de proporcionarlle unha axuda obxectiva e estandarizada que complemente a súa experiencia e o seu criterio profesional”, sinala Meseguer.
A dixitalización abre ademais unha vía para estudar con maior detalle a relación entre as características do espermatozoide elixido e o desenvolvemento posterior do embrión. Dispor dun rexistro preciso de cada selección permite documentar e comparar os procedementos con maior facilidade, ademais de xerar novo coñecemento sobre un proceso no que ata agora boa parte da información dependía da observación realizada no momento.
Unha alianza entre embriología e intelixencia artificial
O desenvolvemento de SiD2.0 realízase xunto á entidade mexicana IVF2.0, unha colaboración que combina capacidades que dificilmente poderían concentrarse nun único equipo. A compañía valenciana achega a súa experiencia en medicamento reprodutivo, embriología e práctica clínica, mentres que o socio mexicano contribúe con coñecementos especializados en intelixencia artificial, análise de imaxe e desenvolvemento de software. “Este tipo de cooperación constitúe unha sinerxia ideal para desenvolver solucións que sexan tecnoloxicamente avanzadas, pero que ao mesmo tempo poidan resultar realmente útiles na práctica clínica diaria”, destaca Marcos Meseguer.
A dimensión internacional da iniciativa tamén encaixa coa posición que ocupa España en medicamento reprodutivo. A combinación de investigación, actividade clínica e formación converteu ao país nun dos referentes do sector, e proxectos como SiD2.0 buscan estender esa capacidade cara a novas aplicacións da IA.
O impulso do CDTI Innovación
Para IVI Valencia, o apoio do CDTI Innovación permitiu asumir parte dese risco e dedicar recursos ao desenvolvemento e avaliación de SiD2.0. “O CDTI proporciona ese impulso que necesitamos para poder investir en innovación e asumir parte do risco que supón desenvolver unha tecnoloxía nova”, destaca o supervisor científico.
Meseguer califica como “imprescindible” el papel del centro para impulsar la investigación y la innovación: “sin este apoyo, muchos proyectos innovadores serían muy difíciles de realizar o avanzarían con mucha mayor lentitud. Probablemente, sin la ayuda del CDTI, no podríamos estar desarrollando actualmente una parte importante de la investigación que llevamos a cabo”.
Levar a IA ao laboratorio
SiD2.0 xa superou unha das etapas máis relevantes do seu desenvolvemento. O ensaio clínico ha finalizado e o equipo analiza agora os datos e prepara a publicación científica que permitirá determinar que achega a ferramenta fronte ao procedemento convencional e en que condicións podería incorporarse ao laboratorio.
Equipamiento tecnológico del laboratorio de IVI Valencia
En IVI, calquera avance cara á práctica clínica debe estar apoiado por evidencia e, aínda que unha selección máis obxectiva podería abrir novas posibilidades, aínda é necesario demostrar se esta ferramenta pode mellorar as taxas de éxito dos tratamentos. “O que si sabemos é que SiD2.0 pode permitirnos documentar de maneira dixital, obxectiva e moi precisa a calidade de cada un dos espermatozoides utilizados durante a microinyección. Esta información pode axudarnos a comprender mellor a relación entre as características espermáticas e o posterior desenvolvemento do embrión, ademais de mellorar a rastrexabilidade e a estandarización do procedemento”, explica Marcos Meseguer.
Nesta liña, o seguinte paso será determinar o valor clínico desta solución e, se os resultados apóiano, avanzar cara á súa aplicación noutros centros e mercados. A colaboración entre IVI e IVF2.0 abre ademais novas vías de cooperación internacional nun ámbito no que España mantén unha posición de referencia. “Unha tecnoloxía como SiD2.0 contribúe a reforzar ese liderado porque demostra que continuamos sendo pioneiros na incorporación e avaliación de novas ferramentas destinadas a mellorar os tratamentos de reprodución asistida”, conclúe.
CDTI Innovación
O Centro para o Desenvolvemento Tecnolóxico e a Innovación, CDTI E.P.E. é a axencia de innovación do Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades, cuxo obxectivo é a promoción da innovación tecnolóxica no ámbito empresarial. A misión do CDTI é conseguir que o tecido empresarial español xere e transforme o coñecemento científico-técnico en crecemento globalmente competitivo, sustentable e inclusivo.
Máis información:
Oficina de Prensa
prensa@cdti.es
91-581.55.00
En Internet
Cerco web: www.cdti.es
En Linkedin: https://www.linkedin.com/company/29815
En X: https://x.com/CDTI_innovacion
En Youtube: https://www.youtube.com/user/cdtioficial
Este contido é copyright © 2026 CDTI,EPE. Está permitida a utilización e reprodución citando a fonte e a identidade dixital de CDTI (@CDTI_innovacion).