Marta García Pellicer, directora da ITE: “O apoio do CDTI Innovación é esencial para acelerar a transición cara a un sector eléctrico dixital e sustentable”

 O sistema enerxético global vive unha transformación histórica marcada pola urxencia climática e as esixencias de sustentabilidade. Neste contexto, o Instituto Tecnolóxico da Enerxía (ITE) leva máis de tres décadas actuando como ponte entre a investigación científica e a realidade industrial.

As súas orixes remóntanse a mediados dos anos noventa, na contorna da Universitat Politècnica de València, onde xa se detectaba unha desconexión entre a actividade dos laboratorios científicos e as necesidades do sector produtivo. Por iso, o centro naceu coa vocación de actuar como un axente de transferencia capaz de converter o coñecemento básico en ferramentas competitivas para a industria. “A nosa actividade sitúase de maneira natural en niveis intermedios e altos de madurez tecnolóxica, acompañando ás empresas no proceso de levar tecnoloxías desde o laboratorio ata a súa implementación no mercado”, explica Marta García Pellicer, directora do instituto.

Cos anos, o ámbito de actuación da ITE ampliouse e integra xa áreas como as enerxías renovables, o almacenamento enerxético, as redes intelixentes, a mobilidade eléctrica e a eficiencia enerxética. A súa consolidación definitiva chegou co traslado ao Parque Tecnolóxico de Paterna en 2003, un fito que reforzou o seu modelo de cooperación empresarial. Na actualidade, a ITE conta con máis de 130 profesionais, cinco plantas piloto e 17 laboratorios de vangarda.
 

Programa Enerxía 5D: a folla de ruta do novo modelo eléctrico

A filosofía do R5DES - Programa Estratéxico Enerxía 5D parte dunha idea clara: o sistema eléctrico actual non foi deseñado para o mundo ao que nos/nos diriximos. Hoxe necesítase unha rede capaz de integrar enerxías renovables, electrificar a industria e o transporte, e dar resposta a novos consumos intensivos como os centros de datos, todo iso con garantías de custo, calidade e seguridade.

Para lograr esa transición, a infraestrutura necesita unha actualización profunda. O concepto das 5D resume os alicerces dese cambio: un modelo descarbonizado, distribuído, descentralizado, dixital e dinámico. A idea é pasar “dun sistema ríxido e xerárquico a un ecosistema flexible e intelixente”, resume García Pellicer.

O proxecto R5DES desenvolve ferramentas dixitais para xestionar redes eléctricas máis intelixentes, flexibles e sustentables

Neste contexto, a I+D+i e, en particular, a Rede Cervera R5DES desempeñan un papel fundamental para acelerar a transición, axudando ás empresas a reducir o risco tecnolóxico e a desenvolver solucións reais que baixen custos, melloren a eficiencia e aseguren a subministración. “A colaboración público-privada e o impulso de programas de I+D+i, como os que apoia o CDTI, son esenciais para converter esta visión nunha realidade útil para as empresas e para a sociedade”.

Ademais, no sistema eléctrico español aínda quedan retos pendentes, como xestionar a intermitencia das renovables, incentivar a participación do consumidor ou optimizar o almacenamento enerxético. Para abordar estas carencias, R5DES está a traballar en solucións avanzadas que permitan predicir o comportamento da rede, automatizar a súa flexibilidade e asegurar a estabilidade da subministración en tempo real. Grazas ao uso de intelixencia artificial, xestión de datos e réplicas virtuais de baterías, o proxecto pon o foco na modernización do sistema e facilita a creación de modelos de mercado máis eficientes.

Talento compartido en beneficio do cidadán

Aínda que estes avances poidan parecer estritamente industriais, o seu impacto chega de forma directa aos fogares. Unha rede eléctrica modernizada tradúcese nunha subministración máis estable, con menos microcortes que afectan tanto os electrodomésticos como a servizos esenciais en hospitais e transportes. Ao mesmo tempo, a substitución progresiva de fontes fósiles por enerxías renovables xera contornas urbanas e industriais menos contaminados.

Neste sentido, o proxecto alíñase cos Obxectivos de Desenvolvemento Sustentable, especialmente en materia de enerxía alcanzable e non contaminante, innovación industrial, infraestruturas e cidades máis sustentables.
O novo modelo busca tamén dar ferramentas ao cidadán para que se converta nun actor activo do sistema enerxético. “Grazas a ferramentas dixitais, plataformas de xestión e modelos de agregación, o usuario poderá tomar decisións sobre o seu consumo, optimizar custos e mesmo participar en mercados enerxéticos achegando flexibilidade”, explica a directora da ITE.

Membros da Rede R5DES

A envergadura deste reto tecnolóxico esixe un esforzo coordinado que ningún centro de investigación podería asumir de forma illada. Por iso, a Rede R5DES funciona como unha cadea de competencias na que cada membro achega a súa especialización: CIDETEC lidera a área de baterías, TEKNIKER achega a súa experiencia no control de sistemas de potencia, IKERLAN desenvolve e desprega sistemas de xestión de enerxía en arquitecturas dixitais, ITG desenvolve os xemelgos dixitais e a ITE coordina a integración e a interoperabilidade do conxunto.
Esta alianza non só evita duplicidades, senón que acelera a chegada destas solucións ao mercado: “R5DES non é só unha suma de capacidades, senón un modelo de colaboración público-privada avanzada que permite transformar coñecemento en impacto real, reforzando a posición de España no ámbito da innovación enerxética”, sinala.

O impulso do CDTI Innovación e os retos de futuro

Marta García Pellicer recoñece que o apoio do CDTI, a través de programas como as axudas Cervera, foi clave para fortalecer as capacidades tecnolóxicas do centro e articular consorcios de excelencia aliñados cos grandes retos do país e de Europa. No caso da ITE, a súa participación en iniciativas estratéxicas como R5DES, HYSGRID, ALMAGRID ou H2ENRY, centradas en redes eléctricas intelixentes, permitiulles dar un salto cualitativo moi relevante.

“Queremos pór en valor o papel do CDTI como axente tractor desta transformación. Co seu apoio, os centros tecnolóxicos xeramos coñecemento que se converte en solucións reais ao servizo da industria e da cidadanía”, manifesta a directora.

De face ao futuro, a estratexia da ITE busca converter as redes eléctricas en sistemas máis intelixentes, autónomos e resilientes. Para iso, aposta por catro liñas crave: intelixencia artificial para equilibrar as cargas, sensores cuánticos para detectar incidencias en milisegundos, almacenamento a gran escala con hidróxeno verde e espazos de datos compartidos.

O propósito final é modernizar a infraestrutura para asegurar unha subministración segura e sustentable. “Desde a ITE traballamos para anticipar o futuro do sistema enerxético, desenvolvendo tecnoloxías que permitan construír infraestruturas máis intelixentes, flexibles e preparadas para os desafíos dos próximos anos”, conclúe.

CDTI Innovación

O Centro para o Desenvolvemento Tecnolóxico e a Innovación, CDTI E.P.E. é a axencia de innovación do Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades, cuxo obxectivo é a promoción da innovación tecnolóxica no ámbito empresarial. A misión do CDTI é conseguir que o tecido empresarial español xere e transforme o coñecemento científico-técnico en crecemento globalmente competitivo, sustentable e inclusivo. En 2025, no marco do Plan Estratéxico 2024-2027, o CDTI proporcionou 2.423 millóns de euros de apoio a empresas e startups españolas.

 
Máis información:

Oficina de Prensa
prensa@cdti.es
91-581.55.00

En Internet
Cerco web: www.cdti.es
En Linkedin: https://www.linkedin.com/company/29815
En X: https://twitter.com/CDTI_innovacion
En Youtube: https://www.youtube.com/user/cdtioficial

Este contido é copyright © 2026 CDTI,EPE. Está permitida a utilización e reprodución citando a fonte e a identidade dixital de CDTI (@CDTI_innovacion).