Tamara Aguilar, project manager de AIJU: "ROCCA busca llevar la robótica, la inteligencia artificial y los gemelos digitales a los entornos industriales más complejos con el apoyo del CDTI Innovación”
O control de calidade, a inspección e o mantemento de sistemas de defensa adoitan desenvolverse en condicións de difícil acceso, alto risco ou esixencia extrema de precisión, nos que os métodos manuais tradicionais son limitados. A rede ROCCA, integrada por sete centros tecnolóxicos de referencia e coordinada por AIJU, combina capacidades en robótica colaborativa, fabricación aditiva, xemelgos dixitais, simulación avanzada e sistemas de realidade estendida para mellorar estes procesos. O proxecto conta co respaldo do CDTI Innovación a través da Rede Cervera, unha aposta que conecta coa prioridade do Centro de fortalecer un ecosistema innovador español, maximizando así o impacto en competitividade empresarial, liderado tecnolóxico e transferencia de resultados tanto a nivel nacional como internacional
ROCCA conecta sete centros tecnolóxicos para levar robótica, IA e xemelgos dixitais a contornas industriais complexos
AIJU naceu hai máis de catro décadas especializado no desenvolvemento e a seguridade do xoguete e o produto infantil. Desde entón, o instituto ampliou progresivamente a súa actividade e capacidades tecnolóxicas para responder a retos industriais cada vez máis diversos. "Esta evolución responde a unha visión clara: acompañar ás empresas nos seus procesos de transformación e converter o coñecemento científico-técnico en solucións aplicables, competitivas e con impacto real", explica Tamara Aguilar, project manager de AIJU.
Ese percorrido levou a AIJU a asumir un novo reto como coordinador de ROCCA, unha rede de excelencia da que forman parte o AIN, AIR Institute, AITIIP, CETEM, INESCOP e VICOMTECH. A iniciativa integra o coñecemento destes centros para desenvolver solucións aplicables en contextos nos que inspeccionar, manter ou reparar equipos ou estruturas presentan dificultades ou riscos.
Anticiparse aos problemas
En determinadas instalacións, esperar a que apareza un fallo para actuar pode ter consecuencias importantes. Unha avaría ou unha intervención de mantemento pode obrigar a deter unha infraestrutura, afectando o seu funcionamento e, nalgúns casos, tamén á seguridade das persoas que traballan nela.
Tecnoloxía integrada pola Rede ROCCA para o control inmersivo e seguro de sistemas robóticos en contornas de alto risco
ROCCA expón adiantarse a estas situacións mediante ferramentas capaces de detectar posibles incidencias e axudar aos profesionais nas tarefas de inspección e reparación. Para iso, o proxecto aposta por "un mantemento máis predictivo, automatizado e asistido, baseado en datos e tecnoloxías intelixentes, que permita anticipar fallos, optimizar recursos, reducir tempos de intervención e minimizar a exposición do persoal a contornas de risco", sinala Tamara Aguilar. O obxectivo é intervir antes de que xurda o problema e facilitar unha planificación máis eficiente das actuacións.
Robots, datos e realidade estendida
O valor diferencial de ROCCA está precisamente en que non expón unha única tecnoloxía para abordar estes retos. A rede integra distintas ferramentas para cubrir etapas diferentes do proceso, desde a obtención de información ata a simulación e a execución de determinadas tarefas.
Desta maneira, os robots poden encargarse de inspeccionar lugares de difícil acceso, mentres a intelixencia artificial analiza os datos obtidos para detectar patróns ou posibles incidencias. Os xemelgos dixitais permiten probar virtualmente distintos escenarios antes de intervir sobre un sistema real, e as tecnoloxías inmersivas poden axudar a formar ou asistir aos profesionais. A fabricación avanzada completa o conxunto con novas opcións para reparar ou substituír compoñentes.
O resultado que se busca é evolucionar desde modelos de mantemento fundamentalmente manuais e reactivos cara a sistemas capaces de axudar a decidir que facer, cando facer e como facer con máis información.
Sete centros, unha mesma capacidade tecnolóxica
Coordinada por AIJU, a Rede ROCCA reúne a sete centros tecnolóxicos con especializacións diferentes que se complementan dentro do proxecto. AIJU concentra capacidades en robótica, IA, dixitalización e tecnoloxías inmersivas; AIN, en automatización industrial, fabricación avanzada e sistemas intelixentes; AIR Institute, en IA, análise de datos e sistemas autónomos; AITIIP, en robótica avanzada e procesos industriais; CETEM, en fabricación avanzada e novos procesos; INESCOP, en visión artificial, sensórica e automatización; e VICOMTECH, en IA, visión por computador, simulación e xemelgos dixitais.
"Esta combinación de capacidades permite desenvolver solucións máis completas e transferibles á industria, integrando tecnoloxías que abarcan desde a captura e análise de datos ata a simulación, a toma de decisións e a execución autónoma de tarefas", apunta Tamara Aguilar.
Membros da Rede ROCCA
A cooperación tamén busca evitar que o coñecemento xerado quede limitado ao ámbito da investigación. O obxectivo é que os resultados poidan validarse e posteriormente trasladarse a empresas que necesiten incorporar estas tecnoloxías.
Do coñecemento a novas oportunidades para as empresas
O seguinte paso será converter estes desenvolvementos en solucións que poidan incorporarse a procesos industriais reais. Aínda que ROCCA traballa especialmente nos ámbitos da seguridade e a defensa, os seus resultados tamén poden atopar aplicacións en sectores civís onde sexa necesario automatizar tarefas, mellorar a inspección ou reducir a exposición dos traballadores.
Ese carácter dual amplía o percorrido de tecnoloxías como a robótica, a intelixencia artificial ou os xemelgos dixitais. Unha solución desenvolvida para inspeccionar unha estrutura nunha contorna de defensa, por exemplo, pode adaptarse posteriormente a instalacións industriais nas que tamén sexa necesario acceder a zonas de difícil alcance ou realizar determinadas tarefas a distancia.
"O obxectivo é facilitar que as empresas poidan incorporar tecnoloxías avanzadas, reducindo as barreiras técnicas e acelerando a súa adopción", resume a responsable do proxecto.
O impulso da Rede Cervera
Para un proxecto desta envergadura, manter unha estratexia de investigación coordinada a longo prazo require recursos e unha estrutura estable de colaboración. "O apoio do CDTI Innovación a través do programa Rede Cervera foi clave para impulsar unha iniciativa tan ambiciosa como o proxecto ROCCA e para avanzar no desenvolvemento dunha folla de ruta no ámbito das tecnoloxías duais", destaca Tamara Aguilar.
Para a responsable, este instrumento permite reforzar as capacidades dos centros tecnolóxicos e avanzar en liñas estratéxicas cunha perspectiva que vai máis aló dun desenvolvemento puntual. “A coordinación da Rede representa un paso crave na nosa traxectoria e reforza o noso posicionamento como axente tractor da I+D colaborativa”, engade.
Cara a unha industria 5.0
Actualmente, ROCCA atópase nas súas fases iniciais, cos sete centros enfocados en definir as arquitecturas, casos de uso e liñas tecnolóxicas que fundamentarán os desenvolvementos posteriores. A partir de aí, o proxecto avanzará cara a solucións concretas que poidan probarse, integrarse e achegarse progresivamente ao tecido empresarial.
Brazo robótico deseñado para realizar tarefas de inspección e mantemento sen risco humano
Para AIJU, coordinar a rede implica converter esa diversidade de coñecementos en desenvolvementos con aplicación industrial. "O noso papel será contribuír ao desenvolvemento de solucións innovadoras que permitan unha maior autonomía, eficiencia e seguridade en contornas industriais complexos", sinala Aguilar.
O proxecto busca sentar unhas bases tecnolóxicas que permitan consolidar os resultados obtidos e facilitar a súa transferencia ao tecido produtivo. "A longo prazo, aspiramos a que ROCCA contribúa a reforzar o posicionamento de España como referente nacional e europeo en tecnoloxías avanzadas vinculadas á Industria 5.0. E sobre todo que estas capacidades xeren un impacto duradeiro, tanto no ámbito da seguridade e a defensa como noutros sectores industriais estratéxicos, favorecendo unha industria máis competitiva, resiliente e preparada para afrontar os retos do futuro", conclúe.
CDTI Innovación
O Centro para o Desenvolvemento Tecnolóxico e a Innovación, CDTI E.P.E. é a axencia de innovación do Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades, cuxo obxectivo é a promoción da innovación tecnolóxica no ámbito empresarial. A misión do CDTI é conseguir que o tecido empresarial español xere e transforme o coñecemento científico-técnico en crecemento globalmente competitivo, sustentable e inclusivo.
Máis información:
Oficina de Prensa
prensa@cdti.es
91-581.55.00
En Internet
Cerco web: www.cdti.es
En Linkedin: https://www.linkedin.com/company/29815
En X: https://x.com/CDTI_innovacion
En Youtube: https://www.youtube.com/user/cdtioficial
Este contido é copyright © 2026 CDTI,EPE. Está permitida a utilización e reprodución citando a fonte e a identidade dixital de CDTI (@CDTI_innovacion).