Pedro Díaz, responsable de I+D+i de Zukán: “Contar co apoio do CDTI Innovación e os fondos FEDER permítenos desenvolver unha solución que protexe a supervivencia das abellas en climas extremos”

Desde hai máis de tres décadas, Zukán foi transformando o seu modelo de negocio ata converterse nunha compañía fortemente orientada á innovación aplicada. Nada en 1994 en #Molina de Segura (Murcia), a empresa comezou a súa actividade centrada na comercialización de azucre para uso industrial. Co paso dos anos, esa base produtiva evolucionou cara a unha especialización cada vez maior en solucións *edulcorantes líquidas de orixe natural e desenvolvidas a medida do cliente. Un punto de inflexión clave produciuse en 2010, cando o Departamento de I+D+i adquiriu identidade propia, marcando un salto cualitativo na capacidade tecnolóxica da compañía.*p> “Ese momento supuxo profesionalizar de verdade a innovación dentro de Zukán”, explica Pedro Díaz, *manager de I+D+i da empresa. Actualmente, o departamento está formado por oito persoas con perfís altamente cualificados en áreas como Tecnología de Alimentos, Química, Biología, Enxeñaría Química e Biotecnoloxía, catro delas con doutoramento. En total, a compañía conta cun persoal de 220 traballadores e destina aproximadamente un 1% da súa facturación a actividades de investigación, desenvolvemento e innovación.*p> &*nbsp;*p> Dos *edulcorantes á nutrición *apícola*strong>*h4> Dentro de esa estratexia de diversificación baseada en coñecemento, en 2014 Zukán deu un paso decisivo coa creación da súa liña *apícola, que co tempo consolidouse como unha das gamas crave da compañía. “Empezamos a aplicar todo o noso coñecemento en formulación, procesos e control de calidade a un sector que tiña enormes retos por diante”, sinala Díaz. Hoxe, ademais de solucións *edulcorantes líquidas, Zukán desenvolve fibras *prebióticas como *fructooligosacáridos (*FOS) e produce pensos especializados para a alimentación das abellas, cunha clara vocación internacional.*p> Ese enfoque innovador vese reforzado por unha forte aposta pola dixitalización e a Industria 4.0. Nos últimos anos, a empresa automatizou as súas liñas de fabricación mediante sistemas *SCADA, implantou soluciones MES e *GMAO para o control da produción e avanzou no uso de *sensórica e intelixencia artificial para a toma de decisións. Todo iso cun obxectivo claro: eficiencia, sustentabilidade e garantía de calidade. “Incorporamos tecnoloxías que reducen o consumo de auga, algo especialmente relevante na Rexión de Murcia, e sistemas que evitan contaminacións cruzadas, ademais de substituír procesos baseados en combustión por outros que non requiren enerxías fósiles”, subliña.*p> &*nbsp;*p> Un proxecto nado dun reto climático extremo*strong>*h4> Neste contexto enmárcase o proxecto C*LIMABEE, enfocado no desenvolvemento de nutrición avanzada para as abellas e o seguimento das colmeas, unha iniciativa internacional que aborda un dos grandes desafíos do sector *apícola: a supervivencia das abellas en contornas con condicións climáticas extremas. El orixe do proxecto está directamente ligado á situación da apicultura en *Emiratos Árabes Unidos, onde as altas temperaturas e a escaseza de *floraciones limitan de forma severa o acceso natural ao alimento.*p> “A produción de mel en *Emiratos ten unha particularidade moi clara: as temperaturas extremas fan que haxa #pouco especies florais e períodos de *floración moi curtos”, explica Díaz. A iso súmase unha elevada mortalidade das colmeas, que obriga aos apicultores a renovar enxames mesmo dúas veces ao ano, co consecuente aumento de custos. Fronte a este modelo, en Europa a práctica habitual pasa por unha nutrición equilibrada durante todo o ano, que incrementa a supervivencia e mellora a rendibilidade.*p> “Por iso vimos esencial desenvolver un alimento *deshidratado, cunha longa vida útil en condicións extremas de transporte e almacenamento, pero que á vez ofrecese un achegue nutricional equilibrado e unha alta concentración de proteína”, afirma. El obxectivo último é claro: facer viable e rendible a produción de mel en países con climas extremos, sen comprometer a saúde das abellas.*p> *p> Imaxes relacionadas co proxecto C*limabee da empresa Zukán*em>*p> &*nbsp;*p> Colaboración internacional e transferencia de coñecemento*strong>*h4> O proxecto desenvólvese en colaboración con Fujairah Research Centre (*FRC), socio tecnolóxico *emiratí especializado en *sensórica e monitorización. A alianza xorde, segundo explica Díaz, grazas á visibilidade que proporcionan os programas internacionais de innovación. “A colaboración nace a raíz da convocatoria *Eureka, na que Zukán xa estaba a participar nun proxecto con Turquía e Italia relacionado co desenvolvemento dun novo alimento líquido con alto contido *proteico”, lembra.*p> No proxecto actual, cada socio achega capacidades complementarias. Zukán lidera o desenvolvemento do alimento, aplicando a súa experiencia en nutrición *apícola e formulación avanzada, mentres que *FRC encárgase da parte tecnolóxica vinculada ao seguimento das colmeas. “O noso coñecemento permítenos deseñar o alimento ideal tendo en conta non só a nutrición, senón todos os factores que inflúen na saúde da colmea”, explica Díaz. Pola súa banda, a tecnoloxía de *FRC permite monitorar parámetros crave para comprender o comportamento das abellas.*p> Este traballo conxunto apóiase ademais no financiamento público da innovación. O proxecto conta co respaldo de axudas de C*DTI Innovación cofinanciadas con fondos europeos FEDER, un apoio que, segundo Díaz, resulta clave para levar este tipo de desenvolvementos ao mercado. “En Zukán levamos participando en proxectos do C*DTI desde hai máis de dez anos e este tipo de apoio supón, por unha banda, un respaldo económico para lanzar novas iniciativas de innovación e, por outro, a visibilidade que permite xerar coñecemento e novas colaboracións”, destaca.*p> Para o responsable de I+D+i, o impacto deste financiamento vai máis aló da propia empresa. “Todo isto redunda en novos produtos, servizos e colaboracións, impulsando a I+D+i da compañía e fortalecendo o ecosistema innovador español”, conclúe.*p> Nutrición avanzada e monitorización intelixente*strong>*h4> O novo alimento *deshidratado deseñouse con criterios moi específicos. Debe ter unha composición nutricional similar ao pole, con especial atención á calidade e cantidade de proteína; mellorar de forma significativa a supervivencia das colmeas en períodos de escaseza; conter a menor cantidade de auga posible para facilitar o transporte e o almacenamento; e permitir unha *reconstitución rápida e sinxela en campo.*p> A esta innovación en nutrición súmase o uso de tecnoloxías avanzadas como sensores, Internet das cousas e intelixencia artificial para o seguimento das colmeas. “A monitorización de parámetros como a humidade, a temperatura ou mesmo o *zumbido das abellas permítenos entender e predicir o comportamento da colmea”, detalla Díaz. Esa información anticipa necesidades e facilita a toma de decisións para minimizar riscos de enfermidades, *malnutrición ou colapso, optimizando ao mesmo tempo a produción de mel e a rendibilidade do sector.*p> Superar os retos en condicións reais*strong>*h4> Un dos principais desafíos do proxecto foi adaptar a solución ás condicións reais de uso en *Emiratos Árabes Unidos. Nas probas realizadas en *colmenares de Murcia, o alimento *reconstituido podía colocarse directamente sobre os cadros sen necesidade de envases adicionais. Con todo, as temperaturas extremas do Golfo complicaban esta operativa.*p> “O reto era conseguir que o alimento se mantivese fresco e cunha textura adecuada durante polo menos dúas semanas”, sinala Díaz. A solución chegou da man do socio *emiratí, que introduciu o alimento *reconstituido nunha bolsa plástica para evitar a súa deshidratación e endurecemento, garantindo así o seu consumo por parte das abellas en condicións extremas.*p> A empresa *Zukán colabora co *Fujairah *Research Centre*em> &*nbsp;*p> Impacto ambiental e sustentabilidade do modelo*strong>*h4> Más allá de a produtividade, o proxecto ten un claro impacto ambiental e ecolóxico. Segundo explica Díaz, unha nutrición artificial ben deseñada reduce a presión sobre os ecosistemas naturais ao diminuír a recolección intensiva de pole e a competencia con especies silvestres. Tamén permite reducir o transporte masivo de colmeas en busca de *floraciones, coa consecuente diminución de emisións de COu₂ e do risco de propagación de enfermidades.*p> “Colmeas máis fortes e sas teñen unha mellor capacidade *polinizadora, o que beneficia tanto aos cultivos como ás plantas silvestres”, apunta. Ademais, o desenvolvemento abre a porta a modelos de economía circular, xa que estes alimentos poden elaborarse a partir de *subproductos agroindustriais, xerando valor engadido e reducindo desperdicios.*p> &*nbsp;*p> Unha solución con vocación global*strong>*h4> Aunque o proxecto hase testa*do en *Emiratos Árabes Unidos, o seu potencial de aplicación é global. “A solución é perfectamente *extrapolable a outros territorios con climas extremos ou con dificultades para manter a produtividade das colmeas”, afirma Díaz. O obxectivo é reducir a mortalidade das abellas e incrementar a produción de mel alí onde os recursos naturais son limitados.*p> A medio e longo prazo, este desenvolvemento senta as bases para unha nova gama de produtos dentro de *Zukán. “En cinco anos veremos este proxecto como o punto de partida para unha liña completa de produtos *deshidratados, de fácil *reconstitución, capaces de cubrir as necesidades nutricionais de distintas especies de abellas en calquera rexión do mundo”, adianta.*p> &*nbsp;*p> C*DTI Innovación*strong>*h4> O Centro para o Desenvolvemento Tecnolóxico e a Innovación, C*DTI E.P.E. é a axencia de innovación do Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades, cuxo obxectivo é a promoción da innovación tecnolóxica no ámbito empresarial. A misión do C*DTI é conseguir que o tecido empresarial español xere e transforme o coñecemento científico-técnico en crecemento globalmente competitivo, sustentable e inclusivo. En 2024, no marco dun novo plan estratéxico, o C*DTI proporcionou máis de 2.300 millóns de euros de apoio a empresas e *startups españolas.*p> &*nbsp;*h4> Más información:*strong>*h4> Oficina de Prensa prensa@cdti.es 91-581.55.00*p> En Internet Sitio web:&*nbsp;www.cdti.es En Linkedin:&*nbsp;https://www.linkedin.com/company/29815 En X:&*nbsp;https://twitter.*com/C*DTI_*innovacion En Youtube:&*nbsp;https://www.youtube.com/user/cdtioficial*p> Este contido é *copyright © 2026 C*DTI,*EPE. Está permitida a utilización e reprodución citando a fonte e a identidade dixital de C*DTI (@C*DTI_*innovacion).&*nbsp;*p>