Antonio Ruano, director xeral de Intelec: "O acompañamento financeiro e técnico do CDTI Innovación e os fondos FEDER axudounos a profesionalizar a nosa I+D en fotovoltaica"

Desde su creación en 2002 en Jaén, Intelec ha recorrido un camino que refleja bien la transformación del propio sector energético en España. Nacida como una empresa orientada a ofrecer soluciones de ingeniería en instalaciones y eficiencia energética, ha evolucionado progresivamente hacia un modelo en el que la tecnología y la innovación ocupan un lugar central. “Nuestra vocación siempre ha sido combinar capacidad ejecutora con innovación tecnológica”, explica Antonio Ruano, director general de la compañía, quien subraya que ese proceso de transformación “nos ha llevado a pasar de ser una empresa instaladora a desarrollar tecnología propia en el ámbito de la energía inteligente”.

Hoy, con máis de 130 profesionais e unha rede de colaboradores que amplía a súa capacidade operativa, Intelec concentra practicamente a totalidade da súa actividade no mercado nacional. A súa especialización abarca desde a enerxía solar fotovoltaica —incluíndo solucións de autoconsumo residencial, industrial e grandes instalacións— ata a climatización, a mobilidade eléctrica ou a consultoría enerxética. En os últimos anos, ademais, reforzou o seu posicionamento en nichos específicos como a fotovoltaica flotante con varios proxectos executados en balsas de rega.

Este crecemento foi acompañado dunha aposta cada vez máis decidida pola I+D+i. Iniciativas como SmartPhotolive, en colaboración coa Universidade de Xaén, ou o propio proxecto Simpred marcan un punto de inflexión na estratexia da compañía. “Queremos dar un paso máis e converternos en desenvolvedores de tecnoloxía propia, xerando produto, propiedade industrial e novas liñas de negocio baseadas no dato e a intelixencia artificial”, sinala Ruano.

Un sector en expansión 

El orixe de Simpred está directamente vinculado a unha transformación estrutural do sector fotovoltaico. El crecemento acelerado da capacidade instalada en todo o mundo xerou novas necesidades que, ata agora, non foron completamente atendidas. “Estamos a vivir unha expansión sen precedentes. Pero ese crecemento chegou máis rápido que as ferramentas para manter o parque en condicións óptimas”, advirte Ruano.

En este contexto, un dos principais problemas detectados é a persistencia de modelos de mantemento reactivo. Es dicir, intervencións que se producen cando o fallo xa ocorreu, co consecuente impacto na produción enerxética e na rendibilidade das instalacións. “Isto provoca perdas de produción, encarece a operación e reduce o retorno do investimento”, resume.

La situación resulta especialmente crítica no caso das instalacións pequenas e medianas, que constitúen unha parte crecente do parque fotovoltaico. A diferenza das grandes plantas, estas instalacións non adoitan contar con sistemas avanzados de monitorización debido ao seu custo e complexidade. “As solucións actuais están pensadas para grandes plantas solares e non son rendibles a pequena escala. Iso xerou un baleiro técnico real”, explica.

É precisamente nese espazo onde se sitúa Simpred: un proxecto orientado a desenvolver unha solución de mantemento predictivo adaptada a instalacións distribuídas, especialmente en contornas de autoconsumo.

Autoconsumo como oportunidade 

El enfoque de Simpred responde tamén a unha lectura estratéxica do mercado. El segmento do autoconsumo —residencial, comercial e de pequenas e medianas empresas— é un dos que máis crece en España, pero tamén un dos que presenta maiores carencias en termos de mantemento.

“É un mercado enorme, fragmentado e desatendido, e aí é onde están as grandes oportunidades de innovación”, afirma Ruano. Cada ano incorpóranse miles de novas instalacións que, tras a súa posta en marcha, quedan en moitos casos sen un seguimento adecuado.

La proposta de valor do proxecto baséase en reverter esta situación mediante o uso de intelixencia artificial e análise de datos. Entre os beneficios esperados, Ruano destaca a mellora na produción enerxética, a redución de custos operativos e a prolongación da vida útil dos equipos. “Detectar fallos antes de que impacten na xeración permite aproveitar mellor a enerxía producida e planificar as intervencións”, sinala.

A iso súmase un elemento crave en termos de seguridade laboral: a redución de desprazamentos innecesarios. “En cubertas, cada visita técnica que se evita é un risco de traballo en altura que se elimina”, apunta.

Intalaciones da empresa Intelec

O desafío da robustez dos datos

O desenvolvemento dunha solución como Simpred non está exento de retos. Un dos principais ten que ver coa dispoñibilidade e calidade dos datos necesarios para adestrar os sistemas de intelixencia artificial.

“O desafío é xerar conxuntos de datos robustos nun parque que historicamente estivo pouco monitorado”, explica Ruano. As instalacións pequenas, precisamente aquelas ás que se dirixe o proxecto, adoitan carecer de sistemas de recollida de datos avanzados, o que dificulta a identificación de patróns e anomalías.

Para abordar este problema, Intelec puxo en marcha unha estratexia que combina a instalación de sensórica específica co desenvolvemento de sistemas de etiquetaxe automatizada de fallos. “Estamos a despregar sensores ambientais, eléctricos e térmicos en instalacións piloto, así como traballando con protocolos abertos como Modbus TCP ou OPC UA para garantir a interoperabilidade”, detalla.

Ademais, o proxecto contempla a creación dunha base de datos estruturada que constitúe, en si mesma, un dos seus principais activos. Este enfoque apóiase nun equipo multidisciplinar que integra coñecemento técnico, capacidades en intelixencia artificial e experiencia en operación real de instalacións.

Colaboración coa Universidade de Xaén

Un dos elementos diferenciais de Simpred é a estreita colaboración coa contorna académica, en particular co Grupo IDEA da Universidade de Xaén. Esta alianza permite combinar o rigor científico coa aplicabilidade práctica, un aspecto crave en proxectos de I+D orientados ao mercado.

“La universidade achega profundidade teórica e capacidade investigadora; a empresa achega coñecemento de planta e acceso ao cliente final”, resume Ruano. No caso concreto deste proxecto, o Grupo IDEA participa en tarefas como a caracterización de sistemas fotovoltaicos, a análise estatística de variables ou a simulación de escenarios de mantemento.

Esta colaboración non é puntual, senón que forma parte dunha relación máis ampla e consolidada entre ambas as entidades, que inclúe outros proxectos como SmartPhotolive. Segundo Ruano, este tipo de sinerxias son fundamentais para impulsar a transferencia de coñecemento e fortalecer o ecosistema innovador.

Apoyo público para unha maior cohesión territorial

El desarrollo de Simpred ha sido posible gracias al respaldo del CDTI Innovación y la cofinanciación de los fondos FEDER, en el marco del programa 2021-2027. Se trata de un proyecto con una duración de 36 meses y un presupuesto cercano al medio millón de euros.

“Para nós, este apoio foi determinante. Unha empresa do noso tamaño non podería asumir un proxecto desta ambición técnica sen un instrumento como o do CDTI”, afirma Ruano. Pero máis aló do aspecto financeiro, destaca tamén o valor do acompañamento técnico: “A interlocución co CDTI axuda a ordenar a folla de ruta, definir fitos e profesionalizar a función de I+D dentro da empresa”.

Desde unha perspectiva máis ampla, Ruano subliña o impacto deste tipo de financiamento no conxunto do ecosistema innovador. “Permite que empresas de territorios como Xaén poidan desenvolver proxectos con estándares europeos, xerar propiedade industrial e colaborar con universidades”, sinala. Na súa opinión, este modelo contribúe a unha maior cohesión territorial e á creación de emprego cualificado, especialmente en sectores estratéxicos como a transición enerxética.

Oficina da empresa Intelec

Sustentabilidade e eficiencia: impacto na Axenda 2030

A contribución de Simpred á sustentabilidade articúlase en varios niveis. En primeiro lugar, mediante a optimización do rendemento das instalacións fotovoltaicas, o que se traduce nun maior aproveitamento da enerxía limpa xerada. “Cada hora que un panel funciona por baixo da súa capacidade é enerxía renovable que se perde”, lembra Ruano.

En segundo lugar, o enfoque predictivo permite reducir a necesidade de substitucións prematuras e optimizar o uso de recursos asociados ao mantemento. Isto inclúe tanto materiais como desprazamentos, aliñándose cos principios da economía circular.

Neste sentido, o proxecto conéctase de forma directa con varios Obxectivos de Desenvolvemento Sustentable, especialmente o ODS 7 (enerxía alcanzable e non contaminante), o ODS 9 (industria, innovación e infraestruturas) e o ODS 13 (acción polo clima). A mellora da eficiencia enerxética, a dixitalización do sector e a redución de emisións son algúns dos vectores que articulan esta contribución á Axenda 2030.

Cambio de paradigma no mantemento solar

Más allá de os seus resultados técnicos, Simpred aspira a xerar un cambio máis profundo na forma en que se concibe o mantemento no sector fotovoltaico. “Queremos que deixe de verse como un custo e pase a entenderse como unha panca de rendibilidade e sustentabilidade”, afirma Ruano.

De face ao futuro, a compañía prevé consolidar esta tecnoloxía como unha plataforma de referencia, con implantación no mercado nacional e proxección internacional. A estratexia contempla a súa expansión cara a outros países con alto desenvolvemento fotovoltaico, así como a participación en programas europeos de I+D.

“A cinco anos, gustaríanos que o mantemento predictivo fose o estándar tamén para as plantas pequenas e que Intelec contribuíse a facer posible”, conclúe. Un obxectivo que, de alcanzarse, non só reforzaría a posición da empresa, senón que tamén contribuiría a mellorar a eficiencia e sustentabilidade do conxunto do sistema enerxético.

CDTI Innovación

O Centro para o Desenvolvemento Tecnolóxico e a Innovación, CDTI E.P.E. é a axencia de innovación do Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades, cuxo obxectivo é a promoción da innovación tecnolóxica no ámbito empresarial. A misión do CDTI é conseguir que o tecido empresarial español xere e transforme o coñecemento científico-técnico en crecemento globalmente competitivo, sustentable e inclusivo. En 2025, no marco do Plan Estratéxico 2024-2027, o CDTI proporcionou máis de 2.000 millóns de euros de apoio a empresas e startups españolas.

 
Más información:

Oficina de Prensa
prensa@cdti.es
91-581.55.00

En Internet
Cerco web: www.cdti.es
En Linkedin: https://www.linkedin.com/company/29815
En X: https://twitter.com/CDTI_innovacion
En Youtube: https://www.youtube.com/user/cdtioficial

Este contenido es copyright © 2026 CDTI,EPE. Está permitida la utilización y reproducción citando la fuente y la identidad digital de CDTI (@CDTI_innovacion).