Ana Corrionero eta Patricia Alfonso, Enzymlogic-en sortzaileak: “Adimen artifizialari falta zaion datua eman nahi dugu, CDTI Innovación eta MRR fondoen laguntzarekin sendagai berrien aurkikuntza azkartzeko”

Duela hamar urte baino gehiago, Ana Corrionerok eta Patricia Alfonsok erabaki zuten beren karrerak aldatzea eta enpresa bat sortzea, ikerkuntzaren eta industria farmazeutikoaren arloan urteetan metatutako ezagutza helarazteko. Haien esperientziari esker, tratamendu berriak garatzeko zailtasun nagusietako bat detektatu ahal izan zuten. "Sendagai batek hamarkada bat baino gehiago behar du, eta mila milioi euro baino gehiago balio du merkatura iristeko. Eta benetako potentziala duten botika asko bidean galtzen dira, soilik industriak ez duelako, garaiz, haiek identifikatzeko behar den informazioa".

Behar hori izan zen Enzymlogic-en abiapuntua. 2013an sortu zen, enpresa bioteknologiko gehienek ez bezalako helburu batekin. Sendagai berri bat garatu beharrean, haren sortzaileek erabaki zuten farmazia-industriari erabaki hobeak hartzen lagunduko zion teknologia bat sortzea, ikerketaren lehen etapetatik hasita, eta arrakastarako aukera gutxi zituzten hautagaietan inbertsio luzeak ekiditea.

Hamahiru urte geroago, Enzymlogic-ek zerbitzua ematen die Europako, Estatu Batuetako eta Asiako konpainia farmazeutiko eta bioteknologiko nagusi batzuei, patentatutako bi plataformari esker: KINETICfinder® eta COVALfinder®. “Lehenago lehenesten laguntzen dugun farmako bakoitza, potentzialki, paziente bati lehenago iristen zaion tratamendua da: hori da apustu hark merezi izan duenaren frogarik onena”, diote haren sortzaileek.

Irudi estatiko bat nahikoa ez denean

Sendagaien aurkikuntzaren erronka handienetako bat da egungo tresna askok irudi estatiko bat ematen dutela farmako baten eta hark eragiten duen proteinaren arteko interakzioari buruz. Informazio horrek bi molekulak elkar daitezkeen jakiteko aukera ematen badu ere, ez du erakusten elkarrekintza hori benetan nolakoa izango den organismoan. Proteinek etengabe aldatzen dute egitura eta interakzio dinamikoak ezartzen dituzte konposatu terapeutikoekin, eta horrek tratamenduen eraginkortasuna eta segurtasuna baldintza ditzake.

Enzymlogic laborategia

Informazio hori jasotzeko sortu zen KINETICfinder®, denboran zehar interakzio hori nola gertatzen den neurtzen duen plataforma. Biek bat egiten duten zehazteaz gain, zein abiaduratan egiten duten, elkartuta zenbat denbora irauten duten eta prozesuan zehar interakzio horrek zer bilakaera duen jakiteko aukera ematen du.

Duela urte gutxi arte, horrelako datuak lortzea prozesu motel eta konplexua zen, eta ia ezin zen sartu ikerkuntza farmazeutikoko ohiko programetan. Entzymlogicek analisi hori automatizatzea lortu du, astero milaka konposatu prozesatzeko gai diren eredu matematiko eta software propioen bidez, industriak eskatzen dituen kalitate-estandarrei uko egin gabe. “KINETICfinder®-en berrikuntza nagusia da orain arte errutinaz lortzea oso zaila zen informazio-mota eskuragarri egitea lortu duela, eskala industrialean”, azaldu dute.

Adimen artifizialak behar duen datua

Adimen artifizialak milioika molekula azter ditzakeen arren, bere ereduek nagusiki proteinen eta farmakoen arteko elkarrekintzen konplexutasun osoa islatzen ez duen informazioarekin lan egiten jarraitzen dute. KINETICfinder®-ek sortutako datu zinetikoek ikuspen hori osatzeko aukera ematen dute, eta asaldura genetiko desberdinak dituzten pazienteen arteko desberdintasunak identifikatzen lagundu dezakete. Urrats garrantzitsua da hori tratamendu pertsonalizatuagoetarantz aurrera egiteko.

“IAk oraindik irakurtzen ez dakien mugimendu hori da, hain zuzen ere, KINETICfinder® eta COVALfinder®-ek lehen egunetik harrapatzen dutena. Eta harekin, are baliotsuagoa den zerbait: frogatu dugu datu zinetikoek benetako aztarnak ezkutatzen dituztela, gai direnak bereizteko zer botikak funtzionatuko duen mutazio jakin bat duen gaixo batean. Medikuntza pertsonalizaturantz urrats erabakigarria”.

Arriskua murrizteko, lehenago erabaki

Entzymlogic-en helburua da ikertzaileei orain arte garapen farmazeutikoaren lehen faseetan ia eskuragarri ez zegoen informazioa ematea, eta, hala, erabakiak hartzen laguntzea.

Zenbat eta lehenago identifikatu arrakasta izateko aukera gehien dituzten konposatuak, orduan eta lehenago baztertu ahal izango dira merkatura nekez iritsiko direnak, ikerketa-urteak eta saiakuntza klinikoetan porrot egingo duten hautagaien inbertsio milioiduna saihestuz.

Enpresaren sortzaileek aldarrikatzen dute informazio zinetikoa ikerketa oso espezializatuetarako erreserbatutako datua izateari utzi eta sendagai berriak aurkitzeko programen barruan ohiko irizpide bihurtzea. “Hasieratik datu hobeekin, konpainiek aukera errealak dituzten hautagaiak lehenago identifikatzen dituzte, aukera horiek ez dituztenak lehenago baztertzen dituzte, eta denen kolperik garestiena saihesten dute: fase aurreratuetan porrota, dagoeneko ia dena inbertitu denean”.

Tratamendu berrien garapena bizkortzeaz gain, hurbilketa horrek berrikuntza biomedikoa bultzatzen laguntzen du (9. GJH), osasun-arreta eraginkorragoa eta pertsonalizatuagoa bultzatzen du (3. GJH) eta ikerketa eraginkorragoa sustatzen du, baliabide zientifiko eta teknologikoak hobeto aprobetxatuz (12. GJH).

CDTI Berrikuntzaren sustapena

Ideia zientifiko bat nazioarteko konpainia farmazeutiko nagusiek erabiltzen duten teknologia bihurtzeko, ikerketa, baliozkotze eta garapen industrialeko urteak behar dira. Ibilbide horretan, CDTI Innovationek Enzymlogic-en hazkundea lagundu du hasierako etapetatik. Lehen laguntza NEOTEC programaren bidez iritsi zen. Programa hori ezagutza zientifikotik sortutako oinarri teknologikoko enpresen sorrera bultzatzeko diseinatu zen, eta finantzaketa horri esker garatu ahal izan ziren KINETICfinder®-en lehen bertsioak, oraindik arrisku handiko fasean zegoenean.

Ondoren, proiektuak Europako Berrikuntza Kontseiluaren Seal of Excellence saria eskuratu zuen, Horizonte 2020 programaren barruan ondoen ebaluatutako proposamenak bereizten dituen aintzatespena. Bikaintasun Zigilua deialdiaren eta Suspertze eta Erresilientzia Mekanismoa (MRR) europar funtsen finantzaketaren bidez, CDTI Innovationek Europako baliozkotze hori garapenerako benetako gaitasun bihurtu zuen, teknologiak merkaturatu aurretik azken heldutasun-mailetara iristea erraztuz.

KINETICfinder® farmako berriak garatzeko elkarrekintza molekularra aztertzen du

Laguntza horri esker, Enzymlogic-ek KINETICfinder® TRL 6 heldutasun teknologikoko mailatik TRL 9 mailara eraman du, eta berrehun itu terapeutiko baino gehiago baliozkotu ditu, nazioarteko farmazia-industriak eskatzen dituen kalitate-estandar zorrotzei jarraituz. “Enzymlogic-en ibilbideari begiratzen diogunean, konturatzen gara CDTI gure hazkundearen une garrantzitsuenetako batzuetan egon dela, etapa desberdinetan lagunduz eta etapa bakoitzaren beharretara egokituz”, aitortzen dute sortzaileek.

Zientzia, ekintzailetza eta emakumeen lidergoa

Hamahiru urteko ibilbidearen ondoren, Corrionerok eta Alfonsok uste dute Enzymlogicen lorpen handienetako bat izan dela talde bat eraikitzea, gai izango dena ikerketa zientifikoa jada nazioartean erreferentzia diren enpresek erabiltzen dituzten irtenbide bihurtzeko.

Aldi berean, zientziaren eta enpresaren esparruan emakumeen lidergoa sustatzen jarraitzeko eta emakume gehiagok euren ezagutza berrikuntza proiektu bihur dezaten errazteko beharra aldarrikatzen dute.

"Ekipo bat zuzentzea, inbertitzaile edo bezero bati teknologia bat azaltzea, kalitate sistema bat ezartzea edo erabaki estrategikoak hartzea ez dira laborategitik aldentzen duten zereginak. Alderantziz: askotan, aurkikuntza bat teknologia erabilgarri, enpresa jasangarri eta, azken batean, pazienteentzako onuragarri bihurtzen da", ondorioztatu dute.

Botiken aurkikuntzaren hurrengo belaunaldia

Garapen teknologikoaren fasea gaindituta, Enzymlogic-en estrategiak KINETICfinder® nazioartean ezartzea aurreikusten du, eta kontratuzko ikerketa-erakunde handiek eta adimen artifizialean espezializatutako konpainiek erabiltzen dituzten plataformetan integratzea.

Helburua da IAren iragarpen-gaitasuna eta laborategian zuzenean lortutako datu esperimentalak konbinatzea, hautagai terapeutiko berrien identifikazioa are gehiago bizkortzeko.

“Teknologiaren eragina biderkatuko duen lankidetza-ekosistema bat eraiki nahi dugu. Hainbat formula aztertzen ari gara, lizentziarako eta transferentzia teknologikorako akordioetatik hasi eta KINETICfinder® CRO handien zerbitzuetan integratzeraino, oso helburu argiarekin: berrikuntza horrek ahalik eta potentzial handiena lortzea eta ahalik eta konpainia farmazeutiko eta bioteknologiko gehienei mesede egitea”, zehaztu dute.

CDTI Berrikuntza

Garapen Teknologiko eta Berrikuntzarako Zentroa, CDTI E.P.E. Zientzia, Berrikuntza eta Unibertsitate Ministerioaren berrikuntza-agentzia da, eta enpresa-eremuan berrikuntza teknologikoa sustatzea du helburu. CDTIren xedea da Espainiako enpresa-sareak ezagutza zientifiko-teknikoa sortzea eta eraldatzea, globalki lehiakorra, jasangarria eta inklusiboa izango den hazkundean. 2025ean, 2024-2027 Plan Estrategikoaren esparruan, CDTIk 2.423 milioi euroko laguntza eman zien Espainiako enpresa eta startupei.

 
Informazio gehiago:

Prentsa
Bulegoa prentsa@cdti.es
91-581.55.00

Interneten
Webgunean: www.cdti.es
Linkedinen: https://www.linkedin.com/company/29815
Xen: https://x.com/CDTI_innovacion
Youtuben: https://www.youtube.com/user/CDTIoficial

Eduki hau copyright © 2026 CDTI,EPE da. CDTIren (@CDTI_innovacion) iturria eta nortasun digitala aipatuz erabil eta erreproduzi daiteke.